Güneydoğu Anadolu’nun köklü tarihi yapılarından biri olan Kilis, Osmanlı mimarisinin zarif izlerini taşıyan eserleriyle dikkat çekmektedir. Bu tarihi yapılardan biri olan ve geçmişin izlerini günümüze taşıyan Çalık Camii, hem mimari özellikleri hem de geçirdiği deprem felaketi ve ardından yapılan kapsamlı restorasyon çalışmalarıyla kentin en önemli simgeleri arasında yer almaktadır.
Tarihçesi ve Mimari Yapısı
Çalık Camii, Batı cephesindeki taç kapısı üzerinde yer alan Mevlevi sikkesi şeklindeki kitabe bilgisine göre 1682 yılında Hacı Ali Bin Mehmet Ağa (Çalık Hacı Ali) tarafından yaptırılmıştır. Caminin özgün bölümü, enine dikdörtgen planlı ve mihrap önü kubbeli tek bir mekândan ibarettir. Üç kemerli son cemaat bölümü bulunan yapının doğu yönünde genişletildiği ve son cemaat mahalinin bu yönde üç ek kemerle uzatıldığı bilinmektedir.
Caminin kuzeyindeki geniş avluda, camiden bir yıl önce yaptırılan medrese yer almaktadır. Minaresindeki çini süslemelerin çoğunun söküldüğü yapının avlusunda iki kapısı, taş bilezikli bir kuyu ve Çalık Ağa ile eşine ait olduğu tahmin edilen mezarlar bulunmaktadır. Ayrıca cami minaresine ait mevcut girişlerde de halka şeklinde taş mahfuzlar yer almaktadır.
Deprem Hasarı ve Yeniden Hayata Dönüş
Tarihi boyunca Kilis halkının ibadet merkezlerinden biri olan Çalık Camii, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinden etkilenerek hasar almıştır. Yaşanan afet sonrasında ibadete kapatılan tarihi yapıda, T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kapsamlı ve yoğun bir restorasyon çalışması gerçekleştirilmiştir.
Aslına uygun olarak titizlikle yenilenen Çalık Camii, tamamlanan çalışmaların ardından yeniden ibadete açılarak eski ihtişamına kavuşmuştur.
Bugün tüm görkemiyle ayakta durmaya devam eden Çalık Camii, Kilis’in tarihi, kültürel ve manevi değerlerine sahip çıkılmasının en somut nişanesi olarak varlığını sürdürmektedir.
